geodata.gov.gr: Στις ‘ελληνικές καλένδες’ των Δημόσιων Δεδομένων

Πριν από περίπου τέσσερα χρόνια υπέπεσε στην αντίληψή μου το geodata.gov.gr. Ήταν ένα από τα οράματα του τότε Πρωθυπουργού, για μια Ελλάδα τεχνολογικά ανεπτυγμένη, κοινωνικά δίκαιη, δημοσιονομικά εύρυθμη κλπ. Το geodata.gov.gr ήταν (αναφέρομαι εκούσια και επιτηδευμένα σε παρελθοντικό χρόνο) ένα portal δημόσιας γεωγραφικής πληροφορίας που στόχο είχε να συσσωρεύσει δημόσια πληροφορία και να την διαθέσει στο κοινό, συχνά κάτω από όρους ευνοϊκούς τόσο για προσωπική όσο και για ερευνητική ή εμπορική χρήση.

Ταυτόχρονα με το geodata.gov.gr έγινε αισθητή και η κρίση και το (αφελές) όραμα του τότε Πρωθυπουργού μετασχηματίστηκε σε έναν (έμπρακτο) οικονομικό, πολιτικό και, εν τέλει, κοινωνικό εφιάλτη από τον οποίο ακόμη δεν έχουμε ξυπνήσει. Η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας μιας ενημερωμένης, πλούσιας βάσης γεωχωρικών δημόσιων δεδομένων σύντομα άρχισε να δείχνει την ηλικία της. Μέχρι το φθινόπωρο του 2011, όταν διατέθηκαν τα δεδομένα του δικτύου του ΟΑΣΑ, η παρακμή ήταν ήδη εμφανής: τα περισσότερα από τα στοιχεία του geodata.gov.gr ήταν ήδη παρωχημένα, ενώ τα μόλις ανακοινωθέντα δεδομένα του ΟΑΣΑ, που διατέθηκαν βάσει του προτύπου GTFS που σχεδιάσε και χρησιμοποιεί η Google για να προσφέρει λειτουργίες πλοήγησης σε δίκτυα ΜΜΜ ήταν τόσο προβληματικά που ο Phil Stubbings, ένας βρετανός μηχανικός λογισμικού που κατοικούσε εκείνη την εποχή στην Αθήνα και είχε δημιουργήσει, μετά από πολύ κόπο και μεράκι, το zee.gr, ένα φανταστικό project καταγραφής και κωδικοποίησης του δικτύου των ΜΜΜ στην Αθήνα με σκοπό την δημιουργία ενός διαδικτυακού journey planner, έγραφε στο FAQ του zee.gr:

The data however contained many errors, for example buses traveling at the speed of light, missing and corrupt trips and incorrect ordering of stops. For this reason, I have corrected many schedules, added/removed routes and in combination with my initial data-set, effectively have a distinct set of transit data. I believe that OASA (and soon OAS.TH) will provide an updated feed. If interested, keep checking here for updates.

Δυστυχώς, η πίστη του Phil στην Ελληνική κυβέρνηση μάλλον τον πρόδωσε. Παρ’ότι ο ΟΑΣΑ ανανέωσε τον περασμένο Δεκέμβριο τα δρομολόγια (ομολογώ πως δεν έχω ελέγξει την ποιότητα των νέων δρομολογίων για να μπορώ να κρίνω αν είναι καλύτερα από τα παλαιότερα που αναφέρει ο Phil παραπάνω) οι στάσεις και το γενικότερο δίκτυο του οργανισμού παραμένει ανενημέρωτο από το 2011. Η ίδια εικόνα επικρατεί στις περισσότερες άλλες κατηγορίες πληροφορίων, με τον αριθμό των ενημερώσεων που έχουν λάβει χώρα στον δικτυακό τόπο τον τελευταίο χρόνο να μετρούν λιγότερες από δέκα.

Ταυτόχρονα σημαντικό μέρος της πληροφορίας δεν διατίθεται (ακόμη!) υπό ξεκάθαρο καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας. Μπορεί το μότο του geodata.gov.gr να είναι “Δημόσια, Άνοικτά Δεδομένα”, όμως απ’ότι φαίνεται η χρηματοδοτούμενη με δημόσια κεφάλαια ΕΚΧΑ Α.Ε. δεν συμφωνεί. Στους Όρους Χρήσης της ενδιαφέρουσας (πλήν όμως κάπως μπαγιάτικης πλέον από πλευράς δεδομένων) υπηρεσίας τους με ορθοφωτογραφίες της επικράτειας αναγράφουν το εξής:

Η ΕΚΧΑ Α.Ε. δεν έχει, προς το παρόν, ανακοινώσει την πολιτική διάθεσης των υπηρεσιών και προϊόντων της, διαδικασία η οποία αναµένεται να ολοκληρωθεί εντός του προσεχούς χρονικού διαστήµατος και η οποία προβλέπεται να αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της εταιρείας. Ως εκ τούτου και µέχρι ανακοινώσεως της ανωτέρω πολιτικής, θα θέλαµε να σας ενηµερώσουµε ότι απαγορεύεται ρητά οποιασδήποτε µορφής εµπορική χρήση ή εκµετάλλευση της διαδικτυακής υπηρεσίας θέασης.

Μάλιστα. Στο ‘προσεχές χρονικό διάστημα’ που μάλλον είναι αρκετά μεγάλο για να καλύψει και τον επόμενο παγετώνα, η αγαπητή ΕΚΧΑ Α.Ε., μετά από μαραθώνιες συνεδρίες διανόησης και μελέτης ίσως καταλήξει σε κάποια πολιτική διάθεσης των (συνεχώς υποτιμώμενων λόγω αχρηστίας και παλαιότητος) υπηρεσιών και των προϊόντων της, που με τόση χαρά οι υπόλοιποι συμπολίτες μου κι εγώ χρηματοδοτούμε. Στο μεταξύ μας ενημερώνει πως ουδεμία ευθύνη φέρει και μας πληροφορεί πως: “ορισµένες περιοχές έχουν υποστεί αλλοίωση/παραποίηση στην απεικόνισή τους, δεδοµένου ότι αυτό οφείλεται σε περιορισµούς που επιβάλλονται για λόγους εθνικής ασφάλειας.”

idiots

Αυτό επιβεβαιώνεται με μια γρήγορη επίσκεψη στο εξαιρετικό site της εταιρίας. Η ΕΚΧΑ Α.Ε. αντί να ‘μειώσει την ανάλυση του σημείου’ (ελληνιστί, ‘μωσαϊκό’ ή ‘πιξέλιασμα’), οπως είθισται να γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, αποφάσισε να δημιουργήσει ένα πανέμορφο φανταστικό Μητροπολιτικό Πάρκο στην θέση του υψίστης ασφαλείας ‘Πενταγώνου’, την στιγμή δε που η Google στο κάπως πιο δημοφιλές, γνωστό και πιο ενημερωμένο δικό της χάρτη παρέχει μια ποιοτικότατη φωτογραφία της εγκατάστασης του Υπουργείου Αμύνης και των Γενικών Επιτελείων όπως ακριβώς είναι στην πραγματικότητα. Όπως φυσικά κάνει και η Microsoft στην αντίστοιχη υπηρεσία της. Την ίδια στιγμή που η ΕΚΧΑ Α.Ε. αλλοιώνει αεροφωτογραφίες δημιουργώντας πάρκα, για λόγους εθνικής ασφαλείας και ζητά πολυετή ‘χρονικά διαστήματα’ για να ορίσει μια (κατά τα φαινόμενα βλακώδη) πολιτική χρήσης απαγορεύοντας και πετσοκόβοντας την πρόσβαση και χρήση των δεδομένων που διαχειρίζεται, η Microsoft διαθέτει, από το 2010, στο OpenStreetMap ολόκληρη την υφήλιο σε υψηλής ανάλυσης αεροφωτογραφίες, όπως έκανε και παλαιότερα η Yahoo!

Και αυτό θαρρώ είναι απολύτως χαρακτηριστικό της παροχής της υπηρεσίας αυτής της ΕΚΧΑ Α.Ε. όσο και του geodata.gov.gr γενικότερα: όση φασαρία, όσο ντόρο κι αν κάνουν, όση ενέργεια και προσπάθεια κι αν αναλώνουν αυτοί οι άνθρωποι, η κουτοπονηριά και η προχειρότητά τους, το επιφανειακό του εγχειρήματος και η απώλεια ουσίας παραμένουν η ειδοποιός διαφορά που τους καθιστά απολύτως ανεπαρκείς στο να χειριστούν την δημόσια περιουσία, τα δημόσια δεδομένα, τον δημόσιο πλούτο. Γιατί με τέτοια άτομα, τέτοια μνημειώδη ανικανότητα και υποκρισία, η διάθεση των πληροφοριών θα μπορούσε μόνον με έναν τρόπο να εξασφαλισθεί και να αποτελέσει έναυσμα για νέες επιχειρηματικές, ερευνητικές και προσωπικές δραστηριότητες, καταλύτη για βελτιστοποίηση αμέτρητων διαδικασιών και έμπρακτη βελτίωση της ζωής μας· όχι ‘στο προσεχές χρονικό διάστημα’, όχι με αυθαίρετες πολιτικές πλασματικών οργανισμών χτισμένων σε δημόσια περιουσία αλλά με έναν απλό τρόπο που ήδη έχει εφαρμοσθεί, με περισσή επιτυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες: την αυτόματη, αμετάκλητη και καθολική διάθεση όλης της πνευματικής ιδιοκτησίας και δεδομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα (πλήν ευαίσθητων για τα εθνικά θέματα πληροφοριών) ως Κοινό Κτήμα (Public Domain). Και αυτό θα συμπεριελάμβανε φυσικά και δημόσιες ή χρηματοδοτούμενες από δημόσιους πόρους εταιρίες όπως η ΕΚΧΑ Α.Ε. (το ελληνικό δημόσιο είναι μοναδικός μέτοχος της εν λόγω εταιρίας), που με έναν συνδυασμό νομικής ακαμψίας, τεμπελιάς και κουτοπονηριάς στερεί από το κοινό πλούσια, δημόσια πληροφορία, την οποία — επιπλέον — επιδεικνύει ως καρότο με μια ημιτελή άν όχι υπολειτουργούσα υπηρεσία.

One Response to “geodata.gov.gr: Στις ‘ελληνικές καλένδες’ των Δημόσιων Δεδομένων”

{Ping,Track}backs

Have your say.

Write in the language of the post. Comments are meant to encourage on-topic discussion. For general comments, observations, complaints (e.g. about the site), you can use the form found in the Contact page. Make sure you've read the Terms of Use before commenting.

Comments Feed for this post Comments Feed for this entry.

DigitalOcean. Affordable, Fast, SSD VPS