Today, Greece and Portugal saw their credit ratings downgraded, once again. Greece’s socio-economic mess notwithstanding, reading the linked BBC article made the absurdity of the dependence on the ‘markets’ (and the ‘unrated’ rating agencies that drive them) clearer than ever: in 2010 Greece woke up to the realisation — or at least some in that country did; others had realised much earlier and a portion of the population was in denial — that it was in dire straits. It became clear that a massive existing debt, years of mismanagement, corruption, collective contempt for law, binging on a false sense of wealth, frivolous consumption and a norm promoting a degenerate unproductive lifestyle meant that the country could never meet even its most fundamental obligations alone, so it turned to the support of the European states in an attempt to secure funds with reasonable terms and — in the process — convince and calm the markets, so that it could lower the interest rate of its bonds that had skyrocketed in the period of a few months. At least that was the official explanation. This mechanism came, first in an ad-hoc form, and now in the form of the ESM. Let’s be clear about something: the ESM is meant to be a stabilisation mechanism that ensures that states in the eurozone will be able to secure funds with relatively reasonable terms; terms better than those offered by the markets, but not exactly a free ride. The ESM is not panacea; it is primarily meant to benefit those commercial entities that have invested in states that make use of it, even if there is a possibility of partial or full restructuring of the debt —a measure which would lead to losses for the lenders of those states. Since the ‘crisis’ erupted Greece’s credit rating was downgraded several times. The latest downgrade, it was argued, was reflecting the fact that the ESM might facilitate a restructuring of the debt, leading to a loss for the lenders, thus making any investment in Greece riskier. This makes little sense: the main reason the ESM was created was to help EU states requiring assistance to secure funds with reasonable terms and avoid default — thus satisfying the markets concerned that those states might not be a good investment for them and in the process lowering interest rates. Yet, the very existence of the ESM was now being used as a reason for a further downgrade, under the pretext that since under the ESM it is possible for a state to restructure its debt under certain circumstances, any investment in this state’s bonds is less attractive.

»

The Inside Job is a documentary like few of its contemporaries: mainstream and accessible enough to win an Academy Award, yet sharp, piercing and well-researched enough to actually convince even the most sceptical among the viewers. This is a film narrated by an A-list hollywood star, Matt Damon, that dares to shred the current global economic system to pieces, along with the financial organisations that comprise it. A film that presents — in (perhaps over)simplified, digestible fashion — all those aspects of the financial crisis of 2008 that torment and dehumanise billions of people globally; that exposes the incomprehensible greed of those in the U.S. financial sector, the history behind financial deregulation from the 1980s onwards, the excesses, the abuse and the corruption that remains to this date unchallenged by the political powers, in the States and elsewhere, despite the damage the the system (not the crisis itself) has caused to both U.S. and European countries.

A matter of reputation

What really stuck in my mind after watching Inside Job, is how — throughout the film — the importance of credit rating organisations is highlighted and showcased in several occasions; organisations like Finch, Moody’s and Standard and Poor’s that provide ratings for anything ranging from corporations, bonds and sovereign states. Corporations that gave AAA ratings to CDOs based on subprime mortgages, allowing them to be bought by large institutional investors with strict requirements with regards to their portfolio contents. Corporations that had a determining role in the ‘creation’ of one of the greatest global financial crises of the past century and that continue to do so, through collusion with large financial organisations and as seen through their effects in the recent — partly unfounded — rating downgrades of various european states based on their national debt.

Surprisingly, those organisations were not affected by the crisis, despite their role and their position in the market. When asked, they all stated that their ratings only reflect their ‘opinion’, somehow deflecting the real issue — their de facto institutional part in a system of ‘free market’ that is largely guided by them. Despite their monumental failing, their antisocial, anti-investor, borderline illegal masking of the true value of subprime based CDOs in the mid 2000s and up until the 2008 crisis, those organisations continue to provide ratings as if they have a perfect reputation. I cannot imaging any other profession or industry when a person or corporation has consistently failed so bad at their core function and have remained in business, let alone maintained a dominant position that largely determines the actions of the largest institutional investors and with them the market.

For someone without intricate knowledge of economics and the way the financial sector in the U.S. works, Inside Job is worth watching even if it were only for the interviews and the simplified explanations of the crisis — which occasionally border on oversimplification. It serves as an eye opener that showcases how little has changed since the 2008 crisis, how consistent the actions of recent U.S. presidents (including Obama’s) have been with regards to turning a blind eye (or even supporting) Wall Street’s reckless course for profit, how the system is still as fragile, dangerous and completely inadequate, run by the same people and organisations that caused the 2008 crisis and (un)regulated in the same way. If anything Inside Job is approachable and basically sound, which is more than one can say for most other works out there that often border on sentimentalist, populist drivel similar to Moore’s works or high-brow academic works that alienate the intellectually-challenged.

Τον τελευταίο καιρό συζητείται το ‘άνοιγμα’ των κλειστών επαγγελμάτων. Οι ‘φασαρία’ που έχει προκαλέσει η επαναλαμβανόμενη απεργιακή κινητοποίηση των μεταφορεών, ιδιοκτητών φορτηγών δημοσίας χρήσης και λοιπών επαγγελματιών/επιχειρηματιών του κλάδου μπορεί να έχει, στο μυαλό των περισσοτέρων, ταυτίσει το ‘άνοιγμα’ των κλειστών επαγγελμάτων με αυτήν την κοινωνική/οικονομική ομάδα, όμως τα επαγγέλματα είναι πολλά και ποικίλα και οι κοινωνικές ανάγκες που καλύπτουν εξίσου διαφορετικές.

Ένα από αυτά τα επαγγέλματα είναι οι φαρμακοποιοί. Επέλεξα να γράψω για τους φαρμακοποιούς, αφ’ενός επειδή έχω αρκετούς συγγενείς και φίλους που ιστορικά βρίσκονται στον χώρο και θεωρώ πως γνωρίζω, περισσότερο ίσως από τον μέσο όρο, τις ιδιαιτερότητες του κλάδου, αλλά και επειδή — παρ’ότι συμφωνώ απολύτως με την απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων και θεωρώ πως η Ελλάδα έχει ήδη αργήσει πολύ — θαρρώ πως η απελευθέρωση των επαγγελμάτων δεν είναι σε καμία περίπτωση μια μονοσήμαντη διαδικασία, πως το κάθε επάγγελμα έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και η όποια κανονιστική ρύθμιση πραγματώνει την απελευθέρωση του οφείλει να τις λάβει υπόψη της (κάτι που σίγουρα εν διαμέσω κρίσης και πανικού δεν πραγματοποιείται στην Ελλάδα του 2010).

Διάβασα στην Καθημερινή το άρθρο ‘Οι τιμές των φαρμάκων‘ του Στέφανου Μάνου. Σε αυτό παραθέτει την συζήτησή του (και τον παραλογισμό) ενός φοιτητή της Φαρμακευτικής, του οποίου η οικογένεια έχει φαρμακείο και πρόκεται να ‘θιχτεί’ από την απελευθέρωση, ως εισαγωγή σε ένα, ως επι το πλείστον αφελές, κείμενο που αντιπαραθέτει ως παράδειγμα προς μίμηση τα περιθώρια κέρδους των φαρμακείων στην Σουηδία. Και παρ’ότι τα παραδείγματα του κ. Μάνου είναι ενδιαφέροντα και εικάζω πως είναι ειλικρινής και πιστεύει αυτά που γράφει, φαίνεται να αγνοεί τι ακριβώς συνεπάγεται το επαγγέλμα των φαρμακοποιών, η αγορά του φαρμάκου, ο τρόπος που δουλεύουν και τι σημαίνει η απελευθέρωσή του.

Τα φαρμακεια σημερα

Με το υπάρχον σύστημα, τα φαρμακεία είναι περιορισμένα ως προς τον τόπο στον οποίο μπορούν να ανοίξουν, βάσει του πληθυσμού του κάθε τόπου αλλά και βάσει της παλαιότητος του φαρμακείου — αυτός πρακτικά είναι ένας τρόπος να εξυπηρετηθούν οι παλαιοί φαρμακοποιοί που σήμερα μπορούν να μεταφέρουν το φαρμακείο τους πρακτικά όπου θέλουν ανά πάσα στιγμή μετά από κάποια χρόνια λειτουργίας. Με αυτόν τον τρόπο πριν ‘πουλήσουν’ την άδειά τους (με σημαντικό κέρδος) μεταφέρουν το φαρμακείο σε ένα πολύ καλό σημείο και το πουλούν ακριβότερα. Αυτή η νομοθετική ρύθμιση καθιστά το φαρμακείο ‘κλειστό’ επάγγελμα, δηλαδή επιβάλλει την ‘αγορά’ μιας υπάρχουσας άδειας από έναν νέο φαρμακοποιό που επιθυμεί να ανοίξει φαρμακείο, καθώς νέες άδειες δεν εκδίδονται (παρά μόνον υπό προϋποθέσεις: βλ. γεωγραφικοί, πληθυσμιακοί περιορισμοί κλπ). Φυσικά κάτι τέτοιο είναι άδικο και καθιστά την απόκτηση άδειας δύσκολη υπόθεση για όσους δεν έχουν τα μεγάλα ποσά που εδώ και χρόνια απαιτούνται για την αγορά τους.
»

Θυμάμαι σαν εχθές τη στιγμή που κατέφθασα στην Πάτρα, τον Ιούνιο του 2005. Είχα μπροστά μου έναν γεμάτο μήνα: μετά από επτά χρόνια διαμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο, έπρεπε να μαζέψω και να αποστείλλω τα πράγματά μου — ένα ολόκληρο σπίτι — στην Ελλάδα, να χαιρετήσω τους φίλους και γνωστούς μου, να απολαύσω το Λονδίνο μαζί τους, όπως δεν το είχα απολαύσει ποτέ, πριν το αποχαιρετήσω και ξεκινήσω το ταξίδι της επιστροφής.

Το πρατήριο ήταν στην είσοδο της πόλης και η απλή αμόλυβδη βενζίνη μόλις άγγιζε τα €0.85/λίτρο. Το ΦΠΑ είχε μόλις αυξηθεί στο 19% και οι τιμές είχαν ανέβει κάπως, όμως αυτό δεν με πτοούσε. Γνωρίζοντας τι με περίμενε στην άλλη πλευρά του Ιονίου, γέμισα το ρεζερβουάρ. Είχα μπροστά μου λίγο παραπάνω από δυόμιση χιλιάδες χιλιόμετρα (και άλλα τόσα για την επιστροφή) και λιγοστά χρήματα έτσι στόχος ήταν να ελαχιστοποιήσω τα έξοδα όσο γινόταν. Στην Ιταλία και την Γαλλία έβαλα βενζίνη αρκετές φορές — σαφώς περισσότερες από τις στάσεις. Η βενζίνη εκεί ήταν τρομακτικά ακριβότερη: €1.15 ακόμη και €1.25/λίτρο. Εντύπωση μου είχε κάνει η πολύ μικρή διαφορά της τιμής της απλής βενζίνης από την πολύ ακριβότερη σούπερ αμόλυβδη (αυτή των 98 και των 100 οκτανίων): κάποιες φορές είχε νόημα να βάλει κανείς την ακριβότερη βενζίνη καθώς ήταν δεδομένο πως, με τόσο μικρή διαφορά στην τιμή, θα κέρδιζε (σε χιλιόμετρα).

Επιστρέφωντας, έναν μήνα αργότερα, και έχοντας ξοδέψει αρκετά σε βενζίνη — τόσο στην πανάκριβη Βρετανία, όσο και στην υπόλοιπη Ηπειρωτική Ευρώπη — ένιωσα ανακούφιση ανακατεμένη με αηδία οδηγώντας πίσω στους Ελληνικούς δρόμους: είχα επιστρέψει πίσω στο ‘χωριό’ της Ευρώπης που ονομάζουμε Ελλάδα, τη χώρα που η ‘εθνική οδός’ αποτελεί δρόμο μιάμισης λωρίδας, που οι οδηγοί δεν ήξεραν να οδηγούν και που η βενζίνη ήταν φθηνή.

Από τότε μέχρι σήμερα το αυτοκίνητο — όπως και σε πολλούς από εμάς — ήταν και παραμένει αναγκαίο μέσο. Όσο και να το αποφεύγω, όσο και να προτιμώ να χρησιμοποιώ το Μετρό, το ποδήλατο ή να περπατώ στον προορισμό μου (όταν αυτό είναι εφικτό), σε μια χώρα με ελλιπές δίκτυο Μαζικών Μέσων Μεταφοράς, έλλειψη αγωγής και υποδομών (που κάνουν το ειδάλλως εξαιρετικό ποδήλατο ένα εν πολλοίς γραφικό και επικίνδυνο μέσο) το αυτοκίνητο αποτελεί εύκολη και πρακτική λύση.

Πολύ γρήγορα όμως, από τα τέλη του καλοκαιριού του 2005, έγινε σαφές πως η τιμή της βενζίνης είχε πάρει την ανίουσα και με ελάχιστες εξαιρέσεις αποδείχθηκε μονοτονική η τάση της. Μπορεί η τιμή του 1 ευρώ ανά λίτρο να φάνταζε ακριβή το 2006 και το 2007, όμως ‘χρειάστηκε’ η ‘κρίση’ του 2008 και το €1.25/λίτρο εκείνου του Αυγούστου για να γίνει περισσότερο σαφές: το αυτοκίνητο στην Ελλάδα άρχισε να κοστίζει πολύ, όπως τόσα άλλα πράγματα άρχισαν να ‘κοστίζουν’ πολύ. Δύο χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 2010 ζούμε την αμόλυβδη του €1.5. Σε κάποιον βαθμό η αύξηση οφείλεται στην ανάγκη της κυβέρνησης να αυξήσει τα έσοδά της και δεν αντικατοπτρίζει την αγορά: η αύξηση του ΦΠΑ στο 21 και το 23% τον Μάρτιο και τον Ιούλιο, αλλά και οι απανωτές αυξήσεις των έμμεσων φόρων μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου, έφτασαν την βενζίνη να βρίσκεται σχεδόν δυο φορές ακριβότερη απ’ότι ήταν το καλοκαίρι μετά τους Ολυμπιακούς.
»