Έχει επανέλθει στο προσκηνιο το θέμα της ανωνυμίας στο διαδίκτυο και είναι τρομακτική η διαφορά, όχι στο νομικό status quo αλλά τις τάσεις, διεθνείς και εγχώριες, που παρατηρούνται στο διαδικτύο τα τελευταία χρόνια. Τάσεις που με πλήθος τρόπων, μεθόδων και ρητορικής βλέπει την ανωνυμία να εξοστρακίζεται στη σφαίρα του εγκληματικού, του ανεπιθύμητου, του ανήθικου και του επικίνδυνου για την κοινωνία, όταν η ύπαρξή της μάλλον έχει προσφέρει πολύ περισσότερο απ’όσο έχει βλάψει το κοινωνικό σύνολο.

Δεν είναι όμως μόνον ορατή η αξία της ανωνυμίας (ή της ψευδωνυμίας) σε μείζονως σημασίας ζητήματα· είναι επίσης απλά μια ιδιαίτερα βολική επιλογή για άτομα που θέλουν να εκφραστούν χωρίς να συμπαρασύρουν στο κείμενό τους την ‘κληρονομιά’ του ονόματός τους ή την ιστορία τους, την καταγωγή ή το φύλο τους. Πολέμιοι της ανωνυμίας ήταν — και παραμένουν — αυτοί που θίγονται, οικονομικά ή επικοινωνιακά διεθνώς από αυτή· αυτοί που απειλούνται από την δυνατότητα οποιουδήποτε να εκφράσει ουσιώδη σχόλια που ενδεχομένως, έστω κι αν τα σχόλια αυτά δεν συνοδεύονται από την νομιμοποίηση ενός άξιου αρθρογράφου ή ομιλητή, θα πείσουν τους αποδέκτες. Φυσικά, και εκεί βασίζονται οι περισσότερες ενστάσεις στο θέμα, υπάρχει και η διάσταση της συκοφάντησης, της εξύβρισης κλπ. Αφ’ενός μια εθνική ή ακόμη και υπερ-εθνική νομοθεσία δεν μπορεί να περιορίσει την ελευθερία της έκφρασης σε ένα παγκόσμιο βήμα όπως το διαδίκτυο. Αφ’ετέρου, σε περιπτώσεις παρανομίας υπήρχε (ανέκαθεν) η δυνατότητα προσφυγής στην δικαιοσύνη και η ανωνυμία δεν αποτελεσε ποτέ ουσιαστικό ζήτημα — η εν πάση περιπτώσει η ανωνυμία, ως γενικότερο δικαίωμα στο διαδίκτυο, δεν ήταν αυτή που την επέτρεπε: είναι σαφές πως σε περιπτώσεις συστηματικής εξύβρισης ή συκοφάντησης ατόμων μέσω ιστοτόπων κλπ. μπορεί να επιχειρηθεί η ταυτοποίηση και σε πολλές περιπτώσεις αυτό έχει συμβέι, με την συνδρομή των σχετικών παρόχων κλπ. Φυσικά αυτό δεν είναι πάντα τεχνικώς δυνατό (και — ξανά — στα πλαίσια μιας παγκόσμιας πλατφόρμας όπως το διαδίκτυο αφελές), όμως δεν βλέπω πως μια νομοθετική ρύθμιση κατά της ανωνυμίας θα αποτρέψει έστω και στο ελάχιστο τον τεχνικά ικανό συκοφάντη να συνεχίσει το έργο του και να κάνει χρήση όλων των σχετικών μεθόδων που έχει στη διάθεσή του (tor, proxies, botnets) για να επιτύχει τον στόχο του. Παράλληλα, με βεβαιότητα η νομοθεσία αυτή θα έχει κάνει την δημόσια έκφραση στο διαδίκτυο κατά πολύ φτωχότερη.

Όμως παρά την αφέλεια της κυβέρνησης και την φλυαρία για την ανωνυμία από αδαείς πολιτικούς, η μεγαλύτερη απειλή δεν προέρχεται από νόμους τριτοκοσμικών χωρών αλλά από τις ελάχιστες πλέον εταιρίες που ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής δραστηριότητας στο διαδίκτυο. Εταιρίες όπως η Google και το Facebook που κάνουν σημαντική προσπάθεια τα τελευταία χρόνια να καταρρίψουν την έννοια της ανωνυμίας στο διαδίκτυο, όπως αυτή υφίστατο από τις αρχές των 90ς, με τρόπο οργανικό και — ως επι το πλείστον — φιλικό, ήτοι αποδεκτό από τους χρήστες τους. Αργά και πολύ σταδιακά η έννοια της ανωνυμίας έχει αρχίσει να εξαλείφεται ως βασική δυνατότητα της χρήσης του διαδικτύου. Η πρώτη εταιρία, πανταχού παρούσα, με στοχευμένες διαφημίσεις και καταγραφή ιστορικού, δεκάδες δωρεάν υπηρεσίες και πλέον το Google+ το οποίο καταρρίπτει πλέον την ανωνυμία στο Web ακόμη και εντός αποτελεσμάτων αναζήτησης της μηχανής αναζήτησης της ίδιας εταιρίας. Η δεύτερη με τα ‘κοινωνικά’ plugins που διαθέτει και την επώνυμη εξατομίκευση και ευκολία που υπόσχονται που πλέον χρησιμοποιούνται σε χιλιάδες ιστότοπους και εκατοντάδες υπηρεσίες τρίτων εδώ και δυο-τρία χρόνια. Φυσικά κανείς δεν επιβάλλει την χρήση του facebook, όπως κανείς δεν επιβάλλει και την χρήση οποιασδήποτε υπηρεσίας της Google ή την δημιουργία λογαριασμού σε αυτές τις εταιρίες. Όμως τείνει να γίνει μέρος της καθημερινότητας των περισσοτέρων, παρά τους κινδύνους και την έλλειψη ανωνυμίας (και όχι μόνον!) που αυτά συνεπάγονται.

Γράφει ο Παναγιώτης στο blog του και ήθελα να προσυπογράψω την παρακάτω πρόταση:

Και η δυνατότητα της ανωνυμίας αντιμετώπισε τους κοινωνικούς παράγοντες που μας αποτρέπουν να μιλήσουμε για κάποια θέματα δημόσια.

Κατά την γνώμη μου, η σημαντικότερη διάσταση της ανωνυμίας στο Internet είναι κοινωνική και όχι νομική. Η ανωνυμία επιτρέπει να παρακαμφθούν ταμπού, αδυναμίες και κοινωνικές πιέσεις και νόρμες -και πολλοί από αυτούς που την προτιμούν, αυτά προσπαθούν να ξεπεράσουν, όχι τον νόμο

Διάβασα το άρθρο του Παναγιώτη και έλεγα να αφήσω εκεί ένα σχόλιό αντί αυτού του μικρού άρθρου μα, σε αντίθεση με το παρελθόν, χρησιμοποιεί μια υπηρεσία που για να σχολιάσει κανείς εκεί πλέον πρέπει να έχει φτιάξει λογαριασμό. Έστω και με ψευδώνυμο. Ή να κάνει login με το Facebook, Google ή Twitter account του, μεταξύ άλλων. =)

Διαβάζω το άρθρο στο BBC για τα παιχνίδια με Προσωρινές Άδειες Παραμονής σε Τυνήσιους μετανάστες στην Ιταλία, το Σένγκεν και τα τρένα. Η γειτονική μας χώρα, χρόνια ‘σκληρή’ απέναντι στους μετανάστες που κατέφθαναν στα λιμάνια της από την Αφρική, αλλά και την Αλβανία, αντιμέτωπη με αυξημένη, ενδεχομένως υπερβολική, εισρροή μεταναστών από την βόρεια Αφρική μετά τις πρόσφατες εξελίξεις σε αρκετές πλέον χώρες της περιοχής, μεταθέτει το ‘βάρος’ της φιλοξενίας των μεταναστών στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες. Αντίστοιχη συμπεριφορά είχε, εδώ και περισσότερα από δέκα χρόνια, η Βρετανία απέναντι στις ορδές μεταναστών που της χτυπούσαν την πόρτα και προσπαθούσαν — συχνά με κίνδυνο της ζωής τους — να φτάσουν στα παράλιά της, μέσω του Eurotunnel, των διάφορων ferries, οχημάτων κλπ. Την ίδια στιγμή η Ευρώπη αδυνατεί συνολικά να βρεί ένα βιώσιμο, δίκαιο και ανθρώπινο πλαίσιο αντιμετώπισης των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών της απότομης εισρροής εκατοντάδων χιλιάδων ανειδίκευτων, εξαθλιωμένων ανθρώπων από εμπόλεμες, φτωχές χώρες στην γειτονιά της και όχι μόνον.

Αν μη τι άλλο, το ζήτημα των μεταναστών είναι μείζον, κάτι που φαίνεται να μην κατανοεί καν (πόσο μάλλον να μπορεί να δώσει λύσεις) το πολιτικό στερέωμα της Ευρώπης· η λύση σίγουρα δεν είναι το Φρούριο Ευρώπη και οι φασιστικές, ρατσιστικές ιαχές των ηλιθίων που μιλούν σε βιολογική βάση (‘ράτσας’, ‘έθνους’), όπως δεν είναι και η αδράνεια και αυτόματη αποδοχή της κατάστασης σε ένα τριπάκι ενός παγκοσμιοποιημένου ‘high’ που φαντάζεται μια ουτοπική πολυπολιτισμική κοινωνία δίχως προβλήματα — μια πολυπολιτισμική κοινωνία δίχως προβλήματα φυσικά και είναι θεωρητικά δυνατή, χρειάζεται όμως στέρεα κοινωνικά θεμέλια, γερή οικονομία, παιδεία και, πάνω απ’όλα, χρόνο μέχρις ότου γίνει πραγματικότητα.

Η ευρωπαϊκή πολιτεία σήμερα δεν βρίσκει λύσεις και οι οικονομικές προεκτάσεις της εξωτερικής πολιτικής — ενίσχυση της εσωτερικής οικονομίας των χωρών αυτών, του εμπορίου, των επενδύσεων από δυτικές επιχειρήσεις κλπ., που ίσως ήταν διαθέσιμες προ δεκαετίας — έχουν εξανεμιστεί, τόσο λόγω των πολέμων και της πολιτικής αστάθειας, όσο και λόγω της ασταθούς και ευάλωτης ευρωπαϊκής οικονομίας που πλέον απειλεί την κοινωνική συνοχή των ίδιων των ευρωπαϊκών χωρών της περιφέρειας.

Το ότι η Ιταλία καταφεύγει σε νομικού τύπου ‘παιχνίδια’ για να μεταθέσει την ευθύνη και το βάρος της φιλοξενίας των μεταναστών είναι ίσως το πιο χειροπιαστό παράδειγμα της αδυναμίας της Ευρώπης να κατανοήσει και να δώσει λύση στο πλέον σημαντικό ίσως ζήτημα που θα απασχολήσει την Ευρωπαϊκή κοινωνία τις επόμενες δεκαετίες. Μακάρι το ‘πολιτικό’ παιχνίδι να αποτελέσει τη χειρότερη έκφανση του ζητήματος, όμως δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η αποτύπωση της ευρωπαϊκής νευρικότητας, της αδυναμίας και, εν τέλει, της αφέλειας που αυτό συνεπάγεται — ενδεχομένως προπομπός ενός τέλματος και μιας ακρότητας που σίγουρα ουδείς λογικός άνθρωπος επιθυμεί.

Μια split air-conditioning ‘οικιακής χρήσης’ μονάδα κλιματισμού της τάξεως των 8K BTU μπορεί να αποδώσει μέχρι και 10 λίτρα ημερισίως! Σε μεγαλύτερες εγκαταστάσεις (βλ. κεντρικός κλιματισμός σε κτήρια γραφείων) τα κλιματιστικά αποδίδουν μέχρι και 40 λίτρα ανά 100 τ.μ. Σαράντα λίτρα νερού που συχνά πάει χαμένο.

Αρκετό νερό για να ποτιστούν αρκετά μεγάλες εκτάσεις των καλλωπιστικών, μη-φαγώσιμων^* φυτών. Νερό σχεδόν απεσταγμένο (με σχεδόν μηδαμινά ολικά διαλυμένα στερεά, αλλά ενδεχομένως κάποια μικρή ποσότητα βαρέων μετάλλων). Πέραν από το πότισμα είναι δεκάδες οι βιομηχανικές/εμπορικές χρήσεις του νερού αυτού.

Πόσα μεγάλα κτήρια στην Αθήνα αξιοποιούν το συμπύκνωμα των κλιματιστικών τους για το πότισμα των καλλωπιστικών φυτών γύρω τους ή για άλλες χρήσεις για τις οποίες σήμερα χρησιμοποιείται υψηλής ποιότητας πόσιμο νερό της βρύσης; Πόσοι μαζεύουν το νερό των κλιματιστικών τους και το χρησιμοποιούν (π.χ. για να πλύνουν το αυτοκίνητό τους, για να σφουγγαρίσουν ή να καθαρίσουν εξωτερικούς χώρους ή φυσικά να ποτίσουν τον κήπο ή τα παρτέρια τους);

Το νερό του κλιματιστικού είναι σχεδόν απεσταγμένο, δίχως χλώριο ή άλλα χημικά που συχνά συναντούμε ακόμη και στο νερό της βρύσης. Χρησιμοποιείτε το όπου μπορείτε, μη το πετάτε. Για περισσότερες πληροφορίες κοιτάξτε αυτό (στα αγγλικά).

* Παρ’ότι το νερό που συμπυκνώνεται από τα κλιματιστικά δεν είναι επικίνδυνο για πλήθος χρήσεων, υπάρχει πιθανότητα μικρού κινδύνου που προέρχεται από σωματίδια που βρίσκονται στο νερό αυτό όπως βαρεά μέταλλα από τις κολλήσεις των coils καθώς και αρκετά σωματίδια τα οποία — εάν δεν συντηρείτε/καθαρίζετε το κλιματιστικό τακτικά — παραμένουν στην ‘αποχέτευση’ του κλιματιστικού και ενδέχεται κάνουν το νερό αρκετά βρώμικο. Προσέχετε, ιδιαίτερα μετά από χρόνια χρήση του νερού για άρδευση των φυτών. Γι’αυτό προτείνεται να μην χρησιμοποιείται για την άρδευση φαγώσιμων φυτών που ίσως έχετε, όπως π.χ. λαχανικά, δυόσμος/μέντα, θυμάρι κλπ. Τα φυτά που ποτίζονται αποκλειστικά με νερό που αποτελεί το συμπύκνωμα κλιματιστικού (όπως και με απεσταγμένο νερό) θα χρειαστούν συμπλήρωμα των ουσιών/αλάτων που στερούνται. Μην πιείτε ποτέ νερό που προέρχεται από κλιματιστικό, δεν είναι πόσιμο.

Προ κάποιων εβδομάδων ο Νίκος Σμυρναίος έγραψε στο blog του σχετικά με το ζήτημα της παρακολούθησης των συνδέσεων του διαδικτύου στα πλαίσια της προσπάθειας, τόσο κρατικών όσο και ιδιωτικών φορέων για τη μείωση της ανταλλαγής πνευματικών έργων μέσω του διαδικτύου. Σήμερα διάβασα από το blog του Ματθαίου Τσιμιτάκη ένα παρεμφερές άρθρο που παραπέμπει και εμπλουτίζει το πρώτο. Ας σημειωθεί πως ο Ματθαίος αναφέρει και ένα κείμενο γραμμένο από τον Νίκο Δρανδάκη, το οποίο παρ’ότι συναφές έχει σαφώς διαφορετική θέση και περιεχόμενο και το οποίο δε θα σχολιάσω εδώ.

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Όταν διάβασα το άρθρο του Νίκου Σμυρναίου προβληματίστηκα. Η θέση μου σχετικά με την ΑΕΠΙ, τον ΟΠΙ, το copyright και τον επιχειρούμενο δαιμονισμό της μη-κερδοσκοπικής ανταλλαγής μέσων πνευματικής ιδιοκτησίας από τις μεγαλοβιομηχανίες των ΗΠΑ και της Δυτικής Ευρώπης είναι γνωστή σε όσους διαβάζουν τακτικά τα κείμενά μου. Κατα συνέπεια συμφωνώ απόλυτα με και επικροτώ την δημοσιοποίηση της όποιας παράτυπης (πόσο μάλλον παράνομης) ενέργειας από τη πλευρά των εν λόγω οργανισμών και των εκπροσώπων τους σε κάποιο blog ή άλλο δημόσιο μέσο και τη προσπάθεια αποτροπής του στραγγαλισμού των ατομικών δικαιωμάτων στο διαδίκτυο μέσω αδιαφανών, αντικοινωνικών νομοθετικών ή άλλων κανονιστικών πράξεων.
»

‘Άκουσα’ από το blog του Ματθαίου Τσιμιτάκη την (ηχητική) συνέντευξη της διευθύντριας του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας, κα. Ειρήνη Σταματούδη, τόσο σχετικά με το ζήτημα της πειρατείας όσο και σχετικά με το ζήτημα της πολιτιστικής κληρονομιάς και της διαφύλαξης των πνευματικών δικαιωμάτων.

Υπάρχουν διάφορα σημεία που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικά και άξια συζητήσης και τα οποία, αν μη τι άλλο, φέρνουν στην επιφάνεια το τεράστιο χάσμα που υπάρχει στις ημέρες μας μεταξύ της μεγάλης πλειοψηφίας του κόσμου και των ελάχιστων mainstream παραγωγών πολυμέσων¹

Ο ορισμός της πειρατείας

Η βιομηχανία παραγωγής μουσικής και κινηματογράφου (πολυμέσων) από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει προσπαθήσει, με τον ένα τρόπο ή τον άλλο, να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της από τη πώληση των έργων αυτών, είτε ελέγχωντας τη παραγωγή τους από τους δημιουργούς (εξέχοντα παραδείγματα αποτελούν ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν καλλιτέχνες όπως ο Prince και οι TLC τη περασμένη δεκαετία), είτε τη πώληση και την αναπαραγωγή τους από το κοινό. Σε ό,τι αφορά το τελευταίο, παραδείγματα αποτελούν η στάση της βιομηχανίας απέναντι σε μαγνητικά μέσα εγγραφής, όπως η κασέτα και το 8-track τη δεκαετία του 1960 και οι εγγραφείς VHS τη δεκαετία του 1980 αλλά και άλλα μέσα διανομής όπως η καλωδιακή τηλεόραση, η αντιγραφή δίσκων βινυλίου, CD και DVD ακόμη και η ελεύθερη ανταλλαγή αυτών των προϊόντων εντός ενος νοικοκυριού ή μεταξύ φίλων.

Είναι γεγονός πως το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανίας θα προτιμούσε να ελέγχει και να πληρώνεται για κάθε θέαση, κάθε ‘χρήση’ από κάποιο ‘άτομο’. Θα προτιμούσε με άλλα λόγια να ελέγχει απόλυτα που, πως και πότε ακούει κανείς τη μουσική του, βλέπει τις ταινίες του και κατ’επέκταση διαβάζει τα βιβλία του ή χρησιμοποιεί το λογισμικό του. Σε κάθε μια από αυτές τις χρήσεις η βιομηχανία θα ήθελε να μπορεί να αμείβεται.
»