Ίσως η πιο σημαντική, η πιο καίρια ερώτηση που μπορεί να κάνει κανείς σε μια δημοκρατία. Η απάντηση, του Βρετανού σοσιαλιστή του ‘παλαιού’ Labour, Tony Benn, προφανώς αφορά τη Βρετανία, μια χώρα γεμάτη πολιτικές αντιθέσεις που όμως χωρίς αμφιβολία έχει ένα σαφώς δημοκρατικότερο σύστημα από αυτό της Ελλάδος. Αναφέρεται στο κομματικό μαστίγιο [whip], την δική μας ‘κομματική γραμμή’, τη βουλευτική ισχύ (ή την έλλειψη αυτής) πάνω στις αποφάσεις και τις προτάσεις της κυβέρνησης. Ο Benn είναι γνωστός αριστερός πολιτικός στη Βρετανία· η ερώτησή του αυτή όμως δεν έχει σχέση με τον σοσιαλισμό. Θα μπορούσε να είναι κάλλιστα ερώτηση επερχόμενη από κάποιον φιλελεύθερο ή συντηρητικό πολιτικό.

Πριν από κάποιους μήνες το θέμα απσχόλησε αρκετά τους Βρετανούς, με αφορμή το ‘σκάνδαλο’ που ξέσπασε με τα έξοδα των βουλευτών. Κάποιοι τόλμησαν να πούν πως ένα σκάνδαλο όπως αυτό ίσως και έφερνε το τέλος του ‘μαστιγίου’ στη βουλή των Άγγλων. Κι’όμως παρατηρώντας το υπάρχον σύστημα τους, με τα σημαντικά προβλήματα και ελλείψεις του, είναι ένα καθολικά ανώτερο σύστημα από το δικό μας.
»

Δεν ήθελα να γράψω. Φοβούμαι όμως για τις επόμενες ημέρες, για τις επόμενες γενιές, για το πόσο πίσω — τελικά — είμαστε ως κοινωνία, ως κράτος, ως πολιτισμός.

Μερικές σκέψεις:

1. Αναρχικός != ανεγκέφαλος ‘μπάχαλος’. Δεν υπάρχει καμία σχέση μεταξύ ‘αναρχικού’, με την έννοια του υποστηρικτή θεωριών αναρχισμού, και αυτών που καίνε, χτυπούν, καταστρέφουν και λεηλατούν τη πόλη με μολότωφ. Για την ακρίβεια το ένα, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, είναι αμοιβαία αποκλειόμενο του άλλου, παρά τα όσα λεγόνται.
2. Ο Αλέξανδρος δεν ήταν αναρχικός· αμφιβάλλω εαν ήξερε τι πραγματικά σημαίνει ο όρος. Όπως, κατα πάσα πιθανότητα δεν είχε και καμία σχέση με τους όσους που καταστρέφουν τη πόλη, οργανωμένα και μη, καθώς γράφω αυτά τα λίγα. Σύμφωνα με τις περισσότερες μαρτυρίες ήταν απλά ένα άτυχο παιδί που προκλήθηκε από ανεγκέφαλους, απαίδευτους αστυνομικούς — όπως τόσο συχνά συμβαίνει στα Εξάρχεια — και απάντησε λεκτικά στις προκλήσεις τους.
   
3. Η Ελληνική Αστυνομία περιλαμβάνει άτομα ακραίας ιδεολογίας, ελάχιστης νοημοσύνης, ανίκανα να πράξουν το έργο για το οποίο έχουν προσληφθεί (στη καλύτερη). Η δολοφονία του Γρηγορόπουλου, όπως και η στυγνή, υπερβολική, παράλογη βία που αντικρύσαμε όλοι από μέρους της Αστυνομίας τις τελευταίες ημέρες απέναντι σε εντελώς λάθος άτομα, ακόμη και σε μεροληπτικά ΜΜΕ που αποκλίνουν συστηματικά από την αντικειμενική δημοσιογραφία, είναι ντροπή για την Αστυνομία και την Ελλάδα γενικότερα. Αν μη τι άλλο η κυβέρνηση θα έπρεπε — για να διαφυλάξει την όποια αξιοπρέπεια μπορεί να της έχει απομείνει — να είχε ‘ξηλώσει’ προ πολλού την ηγεσία της Ελληνικής Αστυνομίας σε βάθος καθώς και να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο, τον τρόπο και τη νοοτροπία των μελών της. Το ότι ακόμη και σήμερα επιβραβεύει με την απραξία της τέτοιες ενέργειες, ενώ παράλληλα αδυνατεί να τελέσει το έργο της, να προστατεύσει τις υποδομές, τη περιουσία και τους πολίτες της χώρας τη καταδικάζουν και καθιστούν ανίκανη να επιτελέσει το έργο της. Ο πρωθυπουργός, δια της απουσίας του, όχι μόνον δε διαφυλάσσει τη θέση του, αλλά επιβεβαιώνει την αδιαφορία και αδυναμία του να χειρισθεί τη κρίση που προφανώς επακολούθησε τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου το Σάββατο. Η ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση της αστυνομίας αποτελεί μέρος της ανάγκης για ευρύτερη αναδιάρθρωση των θεσμών και θεμελίων της Πολιτείας και δεν είναι μεμονωμένο ζήτημα. Η σημερινή κυβέρνηση έχει μάλλον τη χειρότερη συνολικά απόδοση στα θέματα της αστυνομικής εκπαίδευσης, προσέγγισης και — δυστυχώς — βίας κατα πολιτών, αλλά και την απόλυτη ευθύνη για την επαναφορά μιας νοοτροπίας άλλων εποχών που αποτελεί μελανό σημείο της νεώτερης ιστορίας του τόπου και θα έπρεπε να αποτελεί μόνον αυτό.

Προφανώς, το θέμα που προκύπτει από τα φαινόμενα της ‘ζαρτινιέρας’, της δολοφονίας του Γρηγορόπουλου αλλά και τις κρατικής καταστολής δε περιορίζεται στη σημερινή κυβέρνηση. Αφορά τόσο τη σημερινή όσο και τις παλαιότερες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ (βλ. δολοφονία Καλτεζά 1985 και τις επιχειρήσεις ‘αρετής’, αλλά και οι ετήσιες συμπλοκές/καταστροφές στην Αθήνα αλλά και άλλες πόλεις από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα).

4. Το ξύλο και η διαμάχες μεταξύ ΜΑΤ/Αστυνομίας και των όσων το επιθυμούν/επιδιώκουν είναι μια βλακώδης μεταφορά παιδικών τσακωμών σε αυλή δημοτικού σχολείου σε ενήλικη έκδοση με φόντο ένα αστικό σκηνικό — δυστυχώς — με τεράστιο κόστος, που απ’ότι φαίνεται περιλαμβάνει και ανθρώπινες ζωές. Δεν έχει, ούτε θα μπορούσε να έχει, συμβολική ή άλλη αξία, ούτε θέση σε μια δημοκρατική κοινωνία. Δεν έχει επίσης κανένα πολιτικό αποτέλεσμα ούτε κάποια ιδιαίτερη σημασία, πέραν της καταστροφής που προκαλεί προς ικανοποίηση των συμμετέχωντων. Είναι κατανοητή η αντίδραση και οργή του κόσμου για τον θάνατο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου· δε νομίζω όμως πως τα μέλη της μαθητικής ή φοιτητικής κοινότητας που επιλέγουν τη χρήση βίας συλλαμβάνουν τη σημασία των πράξεων τους αλλά και τις συνέπειες που οι πράξεις αυτές έχουν σε όσους επιθυμούν να εκφράσουν ειρηνικά την ανυπακοή, απόγνωση και διαμαρτυρία τους.
5. Κανένας ελπίζω δε μένει ασυγκίνητος από τον θάνατο του Αλέξανδρου. Αυτοί που σφετερίζονται την οργή του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των Μ.Μ.Ε. αλλά και την επιθυμία του για ειρηνική διαμαρτυρία με τη μορφή πορείας ή διαδήλωσης είναι, θεωρώ, δειλοί. Σε καμία περίπτωση δε μπορεί κανείς να επιχειρηματολογήσει υπέρ της εκμετάλλευσης των γεγονότων στα πλαίσια μιας δημοκρατίας. Η επίκληση υπαρκτών και σεβαστών ζητημάτων που αφορούν το μέλλον, τη νεολαία, τη διαφθορά, τον οικονομικό αποκλεισμό κλπ στα πλαίσια της διαμαρτυρίας και η αόριστη χρήση αυτών ως δικαιολόγηση για τη καταστροφή είναι επίσης αυθαίρετα. Δε βλέπω πως η αντίδραση αυτή μπορεί να καταστεί αποδεκτή και γιατί επιτρέπουμε, εμείς οι οργισμένοι με την δολοφονία του Αλέξανδρου πολίτες, να πραγματοποιούνται στο όνομά μας τέτοιες καταστροφές καταστρέφωντας το όποιο νόημα έχει μια δημόσια διαμαρτυρία. Η ανοχή και η πραγματοποίηση της καταστροφής στην Αθήνα αλλά και άλλες πόλεις μας καταδικάζει ως πολιτισμό. Δεν έχει καμία σχέση με πολιτικές θέσεις, διαμαρτυρία ή πορείες και αποτελεί έγκλημα. Φοβάμαι πως πιθανή κλιμάκωση ίσως προκαλέσει περαιτέρω απώλεια ζωής.

Βρήκα εξαιρετικό, και προσυπογράφω το κείμενο του Rowan Thorpe που διάβασα μέσω buzz. Αν μη τι άλλο φωτίζει την θλιβερή παρουσία των “δημοσιογράφων” αλλά και την ανωριμότητα τόσο των θεσμών όσο και της κοινωνίας εν γένει.

Update: Διαβάστε επίσης στα αγγλικά το άρθρο της Dajieblack.

According to RTÉ, the Lisbon Treaty has been rejected by the Irish people after yesterday’s referendum.

This is not a Maastricht-type rejection. It is not even a 2005-type rejection of the Constitution by France and the Netherlands. This is something completely different; it is a rejection stemming from the fact that during the process of drafting, approving and signing both the Constitution and the Lisbon Treaty, no one seemed to care what people think; no one felt that it is necessary to inform the public and include it in the decision-making process. The rejection of the Treaty by the Irish is underlined by and a testament of the hastiness and complete lack of proper planning in which the 2004 and 2007 expansions to Eastern Europe (the Nice Treaty), the Constitution and now the Lisbon Treaty took place: quick, hastened and with insufficient planning and analysis of its consequences to the EU as a quasi-political entity and a multinational organisation. Most importantly, with minimal public consultation on the topics that matter to everyone, with practically no public involvement whatsoever. It is no accident that most of the arguments of the No campaign in Ireland had to do with topics that people were concerned with, that the Treaty addresses, but which were not communicated to them by the authorities.

This is not a unique situation to Ireland. I’m pretty certain that if more referenda took place, there’d be much more dissent than expected; even from those in favour of a stronger Union. Those arguing that an Irish ‘No’ should be translated in an expulsion of Ireland from the Union, forget that — besides this being totally unrealistic — it could very well be the case that their country too, had it had voted in a referendum, might have said no. The French suggestion that during the French presidency all the ‘important’ parts of the Treaty would be ratified in an ‘ad-hoc way’ are indications that the result of the referendum are not only misunderstood, but ignored; the EU has managed to create a relatively dangerous deadlock and one that cannot — easily, within the existing frameworks and norms — be broken.

Most people in Europe are still unfamiliar with the text of the treaty; national media rarely provide reports — or even a discussion — of its content; most governments simply don’t care; after all, no country other than Ireland gets to vote in a referendum. The precedent of the second referendum in Ireland in 2001 regarding the Treaty of Nice and the fact that no other country had a referendum on Lisbon means that it will not be so easy to move on from here on; at least not in a transparent, acceptable way, even to the same politicians from the 26 member states that would have signed the treaty.

Sadly, since 2004 the EU as an organisation has undergone a vast geopolitical — almost cultural — change, while its organisational and institutional frameworks and structures remained unchanged. The Lisbon Treaty was about changing all that. It’s thus ironic that an Irish rejection (along with 26 approvals in the respective parliaments of the remaining EU member states) proves why the organisational restructuring of the EU should have preceded its expansion (if not evolution) into a 27-state chaotic entity.

Nevertheless, while really unfortunate for the EU, the rejection of the Lisbon Treaty — like those of the Constitution three years earlier — is probably going to be followed by a secondary solution, perhaps another referendum coupled with minor adjustments to the Treaty, a more opaque solution with a mini-Treaty with merely the absolutely necessary parts for the operational reform and an eventual ‘approval’ of a much larger treaty when the time is ripe. Still, it seems to me that today’s rejection should serve as a reminder that if the european project is to succeed, it really needs to include its most significant members: its citizens. Otherwise it won’t be long until the EU dissolves into a sad reminder of what could’ve been the most prosperous and democratic era for the continent and beyond.