Με αφορμή την ανακοίνωση για το κλείσιμο της Athens News στις αρχές του μήνα αποφάσισα να γράψω για την δημοσιογραφία στην Ελλάδα. Μάλλον ιδιαίτερως ελάσσονος σημασίας ως δημοσίευμα, η ξαφνική διακοπή της έκδοσης της Athens News, μιας εφημερίδας που κυκλοφορούσε για 57 χρόνια, θαρρώ πως προδίδει μια γενικότερη τάση που αργά ή γρήγορα θαρρώ πως θα επεκταθεί και σε άλλες, μεγαλύτερες αλλά προ πάντων ελληνόφωνες εφημερίδες. Άλλωστε εν έτει 2008, το κόστος της δημοσίευσης οποιουδήποτε εντύπου είναι αρκετά μεγάλο σε σχέση με τα έσοδα που αυτό αποφέρει και η παρεχόμενη υπηρεσία συχνά ιδιαίτερα περιθωριακή.

Πολλοί (και μαζί τους κι εγώ) θα σπεύσουν να κατονομάσουν το διαδίκτυο ως τον βασικό λόγο της εμπορικής αποτυχίας της εν λόγω εφημερίδας — όσοι διάβαζαν την Athens News στην Ελλάδα μάλλον (σε μεγάλη τους πλειοψηφία) κατα πάσα πιθανότητα έχουν ικανή πρόσβαση στο διαδίκτυο ώστε να διαβάζουν ολημερίς τις αγαπημένες διεθνείς αγγλόφωνες εκδόσεις από τη Βρετανία ή τις ΗΠΑ αλλά παράλληλα να έχουν πρόσβαση και σε οπτικοακουστικό υλικό απ’όλο τον κόσμο στην γλώσσα της προτίμησής τους. ‘Ισως η ύπαρξη της Athens News ήταν μάλλον γραφική και ιδιαίτερα συμβολικη, κομμάτι μιας παλαιότερης εποχής στην οποία θα αποτελούσε έναν αγγλόφωνο φάρο σε μια θάλασσα εντύπων ως επι το πλείστον αποκομμένη από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ με ελάχιστα εγχώρια αγγλόφωνα έντυπα. Δίχως αμφιβολία η Ελλάδα του 1961 όμως δεν έχει μεγάλη σχέση με αυτή του 2008, τουλάχιστον σε αυτόν τον τομέα. Άμεση πρόσβαση σε ειδήσεις, αναλύσεις, βίντεο και ήχο, τα αρχεία δεκαετιών τεράστιων ειδησεογραφικών οργανισμών όπως το BBC, οι New York Times, ο Guardian, οι Times του Λονδίνου, ο Economist και άλλοι βρίσκονται μερικά κλίκ μακριά για όποιον έχει μια ταπεινή γραμμή ADSL μερικών Megabit/δευτερόλεπτο και τον χρόνο να ψάξει. Πως θα μπορούσε οποιαδήποτε ελληνική αγγλόφωνη εφημερίδα να τους ανταγωνιστεί; Με εγχώριες ειδήσεις; Πιθανόν. Όμως οι εγχώριες ειδήσεις άξιες αναφοράς είναι ελάχιστες και συχνά αδιάφορες. Αλήθεια, γιατί θα μπορούσαν ποτέ αυτές να ήταν ενδιαφέρουσες σε οποιονδήποτε, πόσο μάλλον σε κάποιον που (δημογραφικά) ανήκει στην ομάδα ανθρώπων που θα επέλεγαν την Athens News;
»

Αναστάτωση έχει προκαλέσει τις τελευταίες ημέρες η προσπάθεια της κυβέρνησης να ελέγξει την έκφραση στο διαδίκτυο, ενδιαμέσω ενός γελοίου, τόσο νομικά, όσο και επιστημονικά ή ηθικά, νομοσχεδίου. Η αναστάτωση αυτή, πέραν της έκφανσης της στα ελληνικά ΜΜΕ (τα οποία δε παρακολουθώ και για τα οποία ακούω από φίλους) είχε ως αποτέλεσμα έναν σημαντικό όγκο σχετικών άρθρων στο διαδίκτυο — θα παραπέμψω στο κείμενο του Γιώργου από το Reality Tape που θεωρώ πως αξίζει τη προσοχή σας, αλλά συν τοις άλλοις είναι ιδιαίτερα πλούσιο στις παραπομπές που κάνει σε κάποια άλλα αξιόλογα άρθρα.

Η λογοκρισία στο διαδίκτυο, στα πλαίσια μιας ευρωπαϊκής δημοκρατίας (cf. μιας δικτατορίας όπως το Πακιστάν), έστω και στη περίπτωση μιας πολιτισμικά και κοινωνικά χρεωκοπημένης χώρας όπως η Ελλάδα, είναι τεχνικά και πολιτικά αδύνατη. Η εμμονή της κυβέρνησης με τα ‘blogs’ — πέραν από κατάχρηση της λέξης ‘blog’ και τη σπασμωδική, γελοία αντιμετώπισή της τεχνολογίας — προδίδει αμηχανία και δίνει συνέχεια στη μακρά παράδοση των ελληνικών κυβερνήσεων στο να εξευτελίζονται διεθνώς, αλλα συνάμα αποτελεί τρανή απόδειξη του πόσο ανήμπορη είναι η σημερινή κυβέρνηση στο να ανταπεξέλθει σε έναν κόσμο που η ελευθερία του λόγου έχει πάρει μια σαφώς ουσιαστικότερη έννοια από αυτή που είχε μέχρι σήμερα, σε έναν κόσμο που η ανωνυμία (ή η απουσία της) έχει και αυτή τη θέση της και επηρεάζει — δίνωντας ιδιάζον βάρος στην υπογραφή του εκάστοτε συγγραφέα — περισσότερο από ποτέ την αξία της πληροφορίας. Δείχνει την άρνησή της να δεχθεί πως η ελευθερία του λόγου συμπεριλαμβάνει και λαϊκίστικο τύπο, παραπληροφόρηση, μυθοπλασία, αλλά εν τέλει η αποδοχή τους οδηγεί στο οργανικό αλλά μη-συστημικό, ελεύθερο φιλτράρισμά τους. Δείχνει μια ανωριμότητα σε καμία περίπτωση πρωτόγνωρη αλλά σίγουρα θλιβερή και μια αντίδραση επιπόλαιη και αναποτελεσματική.
»

Πού είναι ο Τύπος;

Η Spinalonga υφίσταται — ως οργανωμένη προσπάθεια — από τις αρχές του 2005, δηλαδή για λίγο περισσότερο από δύο χρόνια. Μέχρι σήμερα έχει οργανώσει, ή συμμετάσχει στην οργάνωση και προώθηση, δεκάδων συναυλιών και έχει κυκλοφορήσει δύο κυκλοφορίες (τα Ιn The Junkyard Volumes 1 και 2) και πολύ σύντομα τη τρίτη της σειράς. Μέχρι σήμερα ο ελληνικός Τύπος έχει δώσει ελάχιστη σημασία σε τέτοιες καθαρά πολιτισμικές προσπάθειες. Στη περίπτωση της Spinalonga το ενδιαφέρον του γενικού τύπου ήταν μέχρι στιγμής σχεδόν μηδαμινό. Αυτό φαίνεται πως ίσως αρχίσει να αλλάζει: Στο σημερινό Ε ο Κώστας Γιαννακίδης αφιερώνει δύο σελίδες στη προσπάθεια της Spinalonga. Είναι ευχάριστο όταν ο Τύπος ασχολείται και προωθεί τέτοιες προσπάθειες.

Πρώτα ο Τροχός και έπειτα η Άμαξα!

Το άρθρο στο Ε όμως είναι απογοητευτικό. Είναι ιδιαίτερα δυσάρεστο όταν ένας δημοσιογράφος παρουσιάζει μια τόσο πρωτότυπη προσπάθεια αλλά παρερμηνεύει, ή αδυνατεί να κατανοήσει, την ουσία της. Διαβάζωντας το άρθρο στο Ε, είναι σαφές πως ο κ.Γιαννακίδης δεν έχει ιδιαίτερα μεγάλη επίγνωση τόσο της διεθνούς πραγματικότητας της μουσικής βιομηχανίας όσο της θλιβερής ελληνικής ‘πραγματικότητας της μπουζουκοκουλτούρας’. Από τα γραφόμενά του αλλά τις δηλώσεις των μελών της Spinalonga που συμπεριλαμβάνει στο άρθρο αυτό φαίνεται πως έγινε — τουλάχιστον — μια προσπάθεια περιγραφής της Spinalonga, των λόγων ύπαρξής της, και του ευρύτερου status quo στην ελληνική μουσική βιομηχανία αλλά και κοινό.
»