Τον Δεκέμβριο του 2007, έγραψα ένα άρθρο με τίτλο ‘Οπτικοακουστικό Αρχείο ΕΡΤ’. Ο λόγος ήταν η τεράστια σημασία του εγχειρήματος, τόσο για εμένα, όσο και για εκατομμύρια συμπολίτες μου αλλά και για την ευρύτερη σημασία της διάθεσης του αρχείου, μιας μοναδικής κληρονομιάς και μέρος της ιστορίας αυτού του τόπου.

Παρά τη θετική άποψή μου για την προσπάθεια αυτή όμως, και αγνοώντας — έστω προσωρινά — τις βασικότερες ανησυχίες μου σχετικά με την ιδιοκτησία ενός τόσο σημαντικού έργου από μια ιδιωτική, ως επι το πλείστον, επιχείρηση, βασικές μου ενστάσεις — και ο λόγος για τον οποίο το άρθρο αποτέλεσε σημαντικό εφόδιο στην κριτική του έργου από αρκετούς — αποτέλεσαν αφ’ενός η επιλογή ενός κλειστού φορμά διάθεσης του αρχείου στο κοινό (WMV) και ο αποκλεισμός λειτουργικών συστημάτων όπως το GNU/Linux και τα διάφορα BSDs από τον κατάλογο των υποστηριζόμενων συστημάτων χρήσης του αρχείου και αφ’ετέρου η διάθεση του υλικού σε ιδιαίτερα χαμηλή ποιότητα.

Σήμερα, κι ενώ είχα για πολύ καιρό αποφύγει την επίσκεψη στον δικτυακό τόπο, επέστρεψα και διαπίστωσα πως το υλικό πλέον παρέχεται σε video κωδικοποιημένο με Sorenson (h.263), υπο μορφή αρχείου flv και μέσω flash player· η αλλαγή είναι σίγουρα ευπρόσδεκτη καθώς οι περισσότεροι φυλλομετρητές υποστηρίζουν flash. Αγνοώ γιατί δεν επελέχθη το h.264 καθώς παρέχει σαφώς καλύτερη απόδοση στο ίδιο εύρος ζώνης, αλλά επιπλέον γιατί η ποιότητα του υλικού παραμένει τραγική· φαντάζομαι πως βασικός λόγος δεν είναι το bandwidth ή το κόστος, αλλά κυρίως η αποτροπή “παράνομης” χρήσης του υλικού δίχως την άδεια της ΕΡΤ (παρά το γεγονός πως το λογότυπο της ΕΡΤ δεσπόζει, ως υδατογράφημα, στο αριστερό μέρος του κάδρου). Δυστυχώς το τελικό αποτέλεσμα κάνει την θέαση του υλικού δύσκολη και κουραστική και το εγχείρημα σαφώς λιγότερο επιτυχές.

Ελάχιστα φαίνεται να έχει κατανοήσει η ΕΡΤ, δύο σχεδόν χρόνια μετά την πρώτη παρουσία του αρχείου στο διαδίκτυο, τη σημασία της διάθεσης του υλικού αυτού. Ελάχιστα φαίνεται να έχει ασχοληθεί με διεθνείς αντίστοιχες προσπάθειες, όπως αυτές του βρετανικού BBC, του αμερικάνικου PBS, το Hulu και άλλες, που θέλουν το internet να αντικαθιστά τόσο την ψηφιακή επίγεια τηλεόραση όσο και — σε μεγάλο βαθμό — άλλα οπτικά μέσα αποθήκευσης video υψηλής ευκρίνειας. Μπορεί το βάρος της ευθύνης να μη πέφτει μόνον στην ΕΡΤ αλλά να σκιαγραφεί μια γενικότερη αστοχία της ελληνικής διαδικτυακής ‘κοινότητας’ (βλ. έλλειψη ενός γρηγορότερου εθνικού δικτύου, κακή διείσδυση ευρυζωνικών συνδέσεων, χαμηλή ποιότητα υπηρεσιών, χαμηλό ενδιαφέρον για νέες τεχνολογίες κ.ο.κ.), όμως ως ο φορέας υλοποίησης και ο αυτοδιορισμένος — λόγω κακής νομοθετικής ρύθμισης — ‘αρχειοφύλακας’ της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας η ΕΡΤ φέρει μεγάλο μέρος της ευθύνης.

Reel recorder by William A. Franklin/Flickr. Licensed under Creative Commons.

Παρ’ότι τον τελευταίο καιρό βρίσκομαι μακριά από τα δρώμενα στον θαυμαστό κόσμο του διαδικτύου και αδράζοντας την κάθε ευκαιρία να διατηρήσω την επαφή τόσο με τα όσα συμβαίνουν στον κόσμο όσο και με τους δικούς μου ανθρώπους, διάβασα μόλις πριν από λίγο — με περισσή θλίψη — την πρώτη αρνητική και στο μεγαλύτερο μέρος της παραδειγματικά άστοχη κριτική για το AthensBook, που στα πλαίσια σχολιασμού του άρθρου του Δημήτρη Ρηγόπουλου στη Καθημερινή της 23ης Αυγούστου, διαστρεβλώνει τόσο την ιδέα όσο και την αξία του εγχειρήματος που με πολύ κόπο και χρόνο έχουμε εδώ και κάποιους μήνες ξεκινήσει. Η κριτική παρ’ότι χρησιμοποιεί (με σαφώς παραπλανητικό τρόπο) το AthensBook ως προϊόν (ή αποτέλεσμα) ‘νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας’, μέρος ενός ‘κακού’ καπιταλιστικού συστήματος, μέσο εκμετάλλευσης της κοινωνικής γνώσης με σκοπό το κέρδος κλπ κλπ, πλατιάζει επικίνδυνα, αφ’ενός επιχειρώντας μια ταύτιση της όποιας εφαρμογής που βασίζεται στο (ή έστω χρησιμοποιεί σε κάποιο βαθμό το) crowdsourcing, όπως το AthensBook, με κάποια σατανική καπιταλιστική μηχανική σφετερισμού της γνώσης, αφ’ετέρου παρουσιάζοντας μια σωρεία στερεοτυπικών ‘αντικαπιταλιστικών’ επιχειρημάτων με ψευδοφιλοσοφική επένδυση και λογικά άστοχους παραλληλισμούς.

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Αρχικά η κριτική σχολιάζει τη χρήση του όρου ‘επιστήμονες’, όπως τη βρίσκουμε στο άρθρο του κ.Ρηγόπουλου. Ως προς αυτό η κριτική είναι εν μέρει ευσταθής, καθ’ότι το AthensBook δεν αποτελεί αμιγώς επιστημονικό έργο, όμως ο συγγραφέας της αντιφάσκει καθ’ότι αιτία της όποιας επιτυχίας της εφαρμογής είναι με βεβαιότητα η επιστημονική γνώση και η τεχνική κατάρτιση των δημιουργών της, όπως ο ίδιος γράφει μόλις δυο γραμμές παρακάτω.
»

Γράφει το σχετικό άρθρο του BBC:

But to meet targets on renewable energy, the scientists say a grid is required that will take energy from the areas with an abundance of sun, wind and tidal power to those without.

Βρίσκω την ιδέα αρκετά ενδιαφέρουσα αλλά κυρίως στρατηγικά άρτια και ουσιαστικότερη, πέραν του συνηθισμένου, της αλλοτριωμένης εγχώριας σκέψης σε ό,τι αφορά την ευρύτερη ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης αλλά και τις προοπτικές της Ελλάδος: μια μικρή χώρα με σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις που προέρχονται τόσο από τη γεωγραφία της, τον ‘πολιτισμό’ της, τα βαθιά ριζωμένα προβλήματά σε θεσμούς, νόμους και νοοτροπία όσο και από τη θέση της στην ΕΕ. Μια χώρα που τυγχάνει ιδιαίτερα ευνοϊκών χαρακτηριστικών που δυνητικά θα μπορούσαν να τη κάνουν πρωτοπόρα στον χώρο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καθώς και βασικό εξαγωγέα ενέργειας στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Ας δούμε όμως τα νούμερα: Με σαφώς μικρότερες ενεργειακές ανάγκες τον χειμώνα από τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω του Μεσογειακού κλίματος και των ήπιων χειμώνων, και συνάμα τεράστιο δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας [βλ. π.χ. εδώ για μια γρήγορη περιγραφή του ηλιακού ενεργειακού δυναμικού της χώρας, PDF], ο τομέας της ενέργειας θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει βασικό καταλύτη ανάπτυξης και βελτίωσης της ελληνικής επαρχίας αλλά και της οικονομίας την επόμενη εικοσαετία.
»